Məktəblərin açılması ilə ailələrdə hazırlıq prosesi başlayır. Uşaqlar üçün forma, məktəb ləvazimatları, dərs proqramı və gündəlik rejim yenidən qurulur. Lakin bütün bu prosesin görünməyən bir tərəfi də var: uşağın məktəb həyatı ilə bağlı saysız-hesabsız xırda məsuliyyətin böyük hissəsini çox vaxt analar öz üzərinə götürür.

Bildirilir ki, uşağın səhər vaxtında oyanması, səhər yeməyinin hazırlanması, məktəb çantasının yığılması, dərs cədvəlinin yoxlanılması, müəllimlərdən gələn mesajların izlənməsi, ev tapşırıqlarının xatırladılması və məktəblə bağlı digər məsələlər gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilir.

Bu işlərin bir çoxu kənardan görünmədiyi üçün ailədə kimin nə qədər məsuliyyət daşıdığı da hər zaman nəzərə çarpmır.

“Zehni yük” anaları niyə daha çox yorur?

Məktəb dövründə söhbət yalnız görülən işlərdən getmir. Görüləcək işləri əvvəlcədən düşünmək, planlaşdırmaq və yadda saxlamaq da insanı yorur. Məsələn, uşağın sabah məktəbə hansı ləvazimatı aparacağını bilmək, formanın hazır olub-olmadığını yoxlamaq və ya müəllimin göndərdiyi məlumatı izləmək də ayrıca diqqət tələb edir.

Bu davamlı planlaşdırma və nəzarət prosesi “zehni yük” kimi xarakterizə olunur.

Ailədə bu məsuliyyət əsasən bir nəfərin üzərinə düşdükdə həmin şəxs fiziki işdən əlavə, daim düşünmək və təşkil etmək məcburiyyətində qalır.

Məktəb məsuliyyəti necə bölüşdürülə bilər?

Mütəxəssislərin yanaşmasına görə, uşağın məktəb həyatı ilə bağlı məsuliyyət yalnız ananın vəzifəsi kimi qəbul edilməməlidir. Ailədə hər iki valideyn prosesə aktiv şəkildə cəlb olunduqda həm gündəlik işlərin yükünü azaltmaq, həm də uşağa daha sağlam məsuliyyət anlayışı aşılamaq mümkündür.

Məsələn, məktəb çantasının hazırlanması, müəllimlərlə yazışmaların izlənməsi, uşağın dərsə hazırlanması və məktəbə aparılıb-gətirilməsi kimi işlər əvvəlcədən bölüşdürülə bilər.

Burada əsas məsələ yalnız “kömək etmək” deyil, məsuliyyəti paylaşmaqdır. Çünki bir valideyn digərinin verdiyi tapşırıqları yerinə yetirdikdə bütün planlaşdırma yükü yenə eyni şəxsin üzərində qala bilər.

Uşaqları da prosesə cəlb etmək mümkündür

Uşağın yaşına uyğun olaraq bəzi məsuliyyətləri onun öz üzərinə götürməsi də vacibdir. Məktəb çantasını hazırlamaq, növbəti gün üçün lazım olan əşyaları yoxlamaq və dərs cədvəlinə baxmaq kimi sadə işlər tədricən uşağa həvalə edilə bilər.

Bu yanaşma yalnız valideynin yükünü azaltmır, eyni zamanda uşağın müstəqillik və məsuliyyət bacarıqlarının inkişafına kömək edir.

Əsas məsələ yükün görünən olmasıdır

Məktəb dövründə ailənin qarşısında çoxsaylı gündəlik vəzifələr yaranır. Bu vəzifələrin yalnız görülən hissəsini deyil, onları planlaşdırmaq və yadda saxlamaq üçün tələb olunan zehni səyi də nəzərə almaq vacibdir.

Məktəb həyatının bütün məsuliyyətinin bir valideynin üzərində cəmlənməsi əvəzinə, ailə üzvləri arasında daha ədalətli bölgü yaradılması həm valideynlərin gündəlik gərginliyini azaltmağa, həm də ailə daxilində əməkdaşlığı gücləndirməyə imkan verə bilər.

Əminə Bayramova