Mən hələ də işə şortla getməyə çətinlik çəkirəm.

Bunun məntiqsiz səsləndiyini bilirəm. Mən "Women’s Wear Daily”nin kişi geyimləri üzrə stil direktoru olmuşam. İyirmi ildən çoxdur ki, kişi şortlarını izləyir, onlar haqqında yazır, obrazlar hazırlayır və fotolar seçirəm. Bu müddətdə podyumdan küçə dəbinədək şortların getdikcə qısaldığını müşahidə etmişəm.

Bütün peşə həyatım boyu kişilərin necə geyinməli olduqlarına dair qaydaları sorğulamışam. Buna baxmayaraq, iş yerində şort geyinməyə gələndə hələ də tərəddüd edirəm.

Düşünürəm ki, bunun səbəbini atamla bağlı xatirələrdə axtarmaq lazımdır. O, zövqlə və ənənəvi üslubda geyinən kişi idi. Açıq şəkildə ifadə edilməsə də, onun müəyyən geyim qaydaları vardı. Bu qaydalardan biri belə idi: şort kənd və istirahət məkanları üçündür, şəhər üçün deyil.

Mən 1990-cı illərdə İspaniyada belə düşüncə mühitində böyümüşəm. Kişinin necə görünməli olduğuna dair dəqiq təsəvvür vardı: xaki şalvar, polo köynək, neytral və tünd rənglər. Çox fərqlənməməli, diqqəti cəlb etməməli və müəyyən çərçivədən kənara çıxmamalı idin.

Bu yanaşma məni sıxırdı. Həyatda bir çox şeyin əvvəlcədən müəyyənləşdirildiyi hissi yaranırdı: necə davranmalı, nə istəməli və necə geyinməli olduğun. Moda baxımından bu məhdudiyyət daha ağır görünürdü. Hər kəsin niyə eyni cür görünməli olduğunu başa düşə bilmirdim.

Görünür, özümü bu qaydalardan azad etməli idim. Buna baxmayaraq, beynimin bir küncündə atamın yanaşması hələ də qalır.

Pandemiyadan sonra "Fire Island Pines”da olarkən çox qısa şort geyinən kişilərin arasında idim. Əvvəlcə düşündüm ki, belə şortları həmin mühitdən başqa harada geyinmək olar. Sonra isə bunun mədəniyyətdə daha geniş dəyişikliyin əlaməti olduğunu anladım.

Z nəslinin təsiri ilə diqqət bədənin yuxarı hissəsindən aşağı hissəsinə yönəlib. Xüsusilə ayaqlar yeni cazibə mərkəzinə çevrilib. Ayaqlar məşq etdirilir, ön plana çıxarılır və daha çox nümayiş olunur. 

Buna baxmayaraq, iyunda Parisdə keçirilən moda nümayişləri zamanı hava nə qədər isti olsa da, işə şortla getmədim.

Hava son dərəcə isti idi, bəzi məkanlarda kondisioner işləmirdi, bir sıra nümayişlər isə yüksək temperatur şəraitində açıq havada keçirilirdi. Geyimlərimiz qısa müddətdə tərlə islanırdı. Artıq əsas məsələ dəb haqqında düşünmək deyil, şəhərdə istiyə tab gətirmək idi.

 

Ətrafımdakı insanların demək olar ki, hamısı şort geyinirdi. Bəzi modellər təsadüfi deyil, düşünülmüş şəkildə olduqca qısa seçilmişdi. Atletik və neylon şortlar köynək, pencək, corab və ayaqqabı ilə uyğunlaşdırılırdı. Moda mühitində şort tamamilə adi geyimə çevrilmişdi.

Mənim də müxtəlif şortlardan ibarət kolleksiyam var. Lakin onları iş şəraitində geyinməyə yenə də tərəddüd edirəm.

Küçə dəbi mənim üçün əhəmiyyətlidir. Buna görə də qolsuz pencək və jilet geyindim. Bu görünüşün çox diqqət çəkməyəcəyini düşünürdüm. Özümü 1990-cı illərin əvvəllərində "Armani”nin Mərakeşdə çəkilmiş reklamlarındakı obrazlara bənzədirdim: bej rəngli jilet və yüngül kətan şalvar. Mənə elə gəlirdi ki, daha təmkinli seçim etmişəm.

Lakin qolsuz geyimimə reaksiya gözlədiyimdən fərqli oldu. "O qollara bax, Aleks!” — deyə səslənirdilər. Mən qolsuz geyinmişdim, ətrafımdakıların şortları isə ən yaxşı halda təxminən səkkiz santimetr uzunluğunda idi.

İnsanlardan hansı geyimi daha məqbul hesab etdiklərini soruşdum: çox qısa şortu, yoxsa qolsuz üst geyimini? Demək olar ki, hamı qısa şortu seçdi.

Bu, qaydaların ətrafımda tamamilə dəyişdiyini göstərdi. Moda dünyasında qısa şort artıq qeyri-adi sayılmır. Bəzi yaradıcı dairələrdə o, gündəlik geyimin bir hissəsinə çevrilib. İsti havada ayaqların açıq qalması adi qəbul olunur, qolsuz kişi geyimi isə daha cəsarətli görünür.

Lakin moda dünyasından kənarda, xüsusilə ofislərdə şortla bağlı yanaşma fərqlidir. Məncə, korporativ Amerikada yaxın gələcəkdə şort geyinmiş kişi hələ də təəccüb doğuracaq.

Maliyyə, bankçılıq, hüquq və sığorta kimi ənənəvi ağyaxalı sahələrdə şort hələ də qeyri-peşəkarlıq, səriştəsizlik və yetkinlik çatışmazlığı ilə əlaqələndirilir. Kişilərin ofisdə şort geyinməkdə tərəddüd etməsinin əsas səbəblərindən biri də budur.

İnternet sənayesinin genişlənməsi ilə köynək və cins şalvar ofis geyiminin bir hissəsinə çevrildi. Sərbəst geyimə icazə verilən cümə günləri də cins şalvarın gündəlik iş mühitində qəbulunu sürətləndirdi.

Bu gün kişi idman ayaqqabısı, cins şalvar və köynəklə kifayət qədər yetkin və peşəkar görünə bilər. Lakin şort geyindiyi anda onun nüfuzu və səlahiyyəti şübhə altına düşür. Bu yanaşma artıq məntiqsiz görünür.

Tokioda kişilərin işə şortla getməsi barədə çoxsaylı yazılar dərc olunub. Lakin eyni dəyişiklik başqa ölkələrdə də baş verəcəkmi?

Mən buna əmin deyiləm. Bununla belə, iqlim dəyişikliyi və getdikcə yüksələn temperatur bu mövzunu yenidən gündəmə gətirə bilər. Parisdəki nümayişlər zamanı əsas sual şortun peşəkar görünüb-görünməməsi deyildi. Əsas məsələ şalvar geyinərək istiyə necə dözmək idi.

Gənc nəsil peşəkarlığın mütləq müəyyən görünüşlə ifadə olunmalı olduğu fikrinə daha az bağlıdır. Onlar kostyumu köhnəlmiş, sərt və hərəkəti məhdudlaşdıran geyim kimi qəbul edə bilərlər. Yaşlı nəsil isə şortu qeyri-ciddi və yalnız istirahətə uyğun geyim hesab edir. Hər iki yanaşmanı anlamaq mümkündür.

Mən isti havada görünüş uğrunda mübarizə aparmaqdansa, rahatlığı seçməyə daha çox üstünlük verirəm. Moda qaydalarına qarşı uzun müddət mübarizə aparmışam. Kişi geyimində nəyinsə qəti şəkildə "qadağan olunduğunu” deyən yanaşma mənə qəbuledilməz görünür. Geyim vasitəsilə status nümayiş etdirmək və özünü başqalarından üstün tutmaq cəhdlərini də qəbul etmirəm.