Müasir həyat tərzi bir çox insanı gec saatlara qədər oyaq qalmağa məcbur edir. İş yükü, növbəli iş rejimi, onlayn fəaliyyət və digər səbəblər gec yatmağı adi vərdişə çevirib.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, gecə gec yatmaq təkcə yuxu rejimini pozmur, həm də çəki artımı və maddələr mübadiləsi ilə bağlı ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.

Beynəlxalq araşdırmaya misal gətirsək, Yeni Zelandiyada 287 sağlam qadının iştirakı ilə aparılan araşdırma göstərib ki, gec yatmağa meyilli şəxslər gün ərzində qəbul etdikləri kalorinin böyük hissəsini axşam və gecə saatlarında qəbul edirlər. Maraqlıdır ki, erkən və gec yatan iştirakçılar ümumilikdə oxşar miqdarda kalori qəbul etsələr də, qidalanma vaxtı onların sağlamlıq göstəricilərinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edib.

Araşdırmaya əsasən, gec yatan şəxslər səhər daha az qidalanır, lakin axşam saat 20:00-dan sonra daha çox kalori, karbohidrat və yağ qəbul edirlər. Bu isə orqanizmin enerji sərfiyyatını azaldır və artıq kalorinin yağ şəklində toplanmasına səbəb olur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu proses bədənin daxili bioloji saatı – sirkad ritmi ilə sıx bağlıdır. Gec saatlara qədər oyaq qalmaq aclıq və toxluq hissini tənzimləyən hormonların fəaliyyətini dəyişir. Toxluq hissi yaradan leptin hormonunun səviyyəsi azalır, aclıq hissini artıran qrelin hormonu isə yüksəlir. Nəticədə insan gecə saatlarında daha çox şirniyyat, yağlı və yüksək kalorili qidalara meyil göstərir.

Bundan əlavə, gec yatmaq stress hormonu hesab olunan kortizolun səviyyəsini də artırır. Bu isə maddələr mübadiləsini zəiflədir və qəbul edilən kalorilərin, xüsusilə qarın və bel nahiyəsində yağ kimi toplanmasını sürətləndirir.

Araşdırmanın nəticələri göstərib ki, gec yatan iştirakçıların bədən kütlə indeksi, bədən yağının faizi və qarın nahiyəsində piylənmə göstəriciləri daha yüksək olub. Qan analizləri isə triqliserid, insulin və qanda şəkər səviyyəsinin yüksəldiyini, eyni zamanda ürəyi qoruyan HDL (“yaxşı”) xolesterolunun azaldığını ortaya qoyub. Bu dəyişikliklər gələcəkdə insulin müqaviməti, 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riskini artırır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, sağlam qidalanmaq qədər, qidalanma vaxtına da diqqət yetirmək vacibdir. Axşam yeməyinin yuxudan ən azı 2–3 saat əvvəl qəbul edilməsi, gecə saatlarında ağır və yüksək kalorili qidalardan uzaq durulması, həmçinin müntəzəm yuxu rejiminin qorunması sağlamlığın saxlanılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Araşdırma bir daha göstərir ki, gec yatmaq və gecə qidalanmaq yalnız çəki artımına deyil, uzunmüddətli metabolik problemlərə də səbəb ola bilər. Buna görə də sağlam həyat tərzi üçün həm yuxu, həm də qidalanma rejiminə diqqət yetirmək vacib hesab olunur.