Müasir gündəmi nəzərə alaraq, biz GPT-5 mini ilə yenidən dialoqa girərək qadın və kişi dostluğunun müsbət və mənfi tərəflərini diqqətlə müzakirə etdik. “Qardaş özü dost olsa yaxşıdır” tezisi əsas götürülərək, ortaya belə nəticə çıxdı: dostluq, qardaş münasibətindən də irəlidir və əsil sevgi qarşılıqlı anlaşma və dostluqdan başlayır. Bu yanaşma xüsusilə yeni ailə qurmaq istəyən cütlüklərə tövsiyə edilə bilər.
Müasir dövrdə qadın və kişi münasibətləri yeni bir mərhələyə qədəm qoyub. “Sadəcə dostuq” ifadəsi artıq cəmiyyətin dilində adi səslənsə də, bu sadəliyin arxasında gizlənən reallıq heç də bu qədər sadə deyil. Çünki bir çox hallarda məhz bu “zərərsiz dostluqlar” ailələrin dağılmasına aparan səssiz prosesin başlanğıcı olur.
Gender bərabərliyi adı altında təqdim olunan yeni münasibət modeli qadın və kişi arasında sərhədləri daha da yumşaldıb. Bəli, bu yanaşma müəyyən azadlıq gətirir. Lakin məsələ ondadır ki, azadlıq sərhədsiz olduqda, məsuliyyət də zəifləyir. Və bu zəifləmə ilk növbədə münasibətlərin mahiyyətində özünü göstərir.
Reallıq isə dəyişmir: insan emosional boşluq yaşadığı anda daha həssas olur. Xüsusilə ailədaxili diqqət və anlayışdan məhrum qalan qadın, onu dinləyən və anlayan birinə qarşı sürətlə yaxınlıq hiss edir. Amma bu proses heç də birtərəfli deyil. Qarşı tərəfin – çox zaman kişinin – bu münasibətdə tutduğu mövqe həlledici olur. O, istəsə bu yaxınlaşmanı dayandıra bilər. İstəməsə – onu dərinləşdirər.
Məhz burada əsas sual ortaya çıxır: əgər bir münasibət dostluqdan çıxaraq emosional bağlılığa çevrilirsə, bu proses təsadüfdürmü? Yoxsa idarə olunan bir yaxınlaşmadır?
Bu sualın cavabı çoxlarını narahat edə bilər. Çünki həqiqət ondan ibarətdir ki, bu tip münasibətlərdə təşəbbüs göstərən və istiqamət verən tərəf daha böyük məsuliyyət daşıyır. Bu isə əksər hallarda kişi olur. O, qarşı tərəfin zəif nöqtəsini hiss edir, psixoloji vəziyyətini anlayır və istəsə bu münasibəti “dostluq” çərçivəsində saxlayar. Amma çox vaxt bu sərhəd qorunmur.
Digər tərəfdən, qadının məsuliyyəti də danılmazdır. Emosional boşluq bir səbəbdir, lakin bu, yanlış seçimin bəraəti deyil. Əgər bir tərəf yaxınlaşmanı yaradırsa, digər tərəf onu qəbul edib davam etdirir. Bu isə artıq qarşılıqlı məsuliyyət deməkdir.
Bu gün cəmiyyətdə boşanmaların artması təsadüfi deyil. Bir çox ailələrdə problem xəyanətdən yox, emosional uzaqlaşmadan başlayır. Bu uzaqlaşma isə çox vaxt kənarda qurulan “günahsız dostluq” münasibətləri ilə dərinləşir. İnsan fərqində olmadan öz emosional ehtiyaclarını ailədən kənarda ödəməyə başlayır və bu, ailə bağlarını zəiflədir.
Azərbaycan cəmiyyətində ailə sadəcə sosial institut deyil, mənəvi dəyərdir. Bu baxımdan qadın və kişi arasında sərhədlərin qorunması fərdi seçim yox, ictimai məsuliyyətdir. “Dostluq” anlayışı isə bu sərhədləri aradan qaldırmaq üçün yox, onları qorumaq üçün mövcud olmalıdır.
Unutmaq olmaz ki, nəfs hər iki tərəfdə var. Amma onu idarə etmək hər kəsin öz borcudur. Əgər bu idarəetmə itirilirsə, dostluq hissə, hiss isə dağıdıcılığa çevrilir.
Sonda isə bəlkə də ən narahat edici sual budur:
Bu gün biz dostluğu qoruyuruq, yoxsa dostluq adı ilə sərhədləri pozuruq?
Müəlliflər:
Təranə Şəms & GPT-5 🌿