*****
Hava sərin, meşə sakit idi. Sərinlik heyvanların da əhvalına xoş təsir etmişdi. Hərəsi öz yuvasında gələcək günlərini düşünürdü. Qəfildən meşəni elə bir qışqırıq səsi bürüdü ki, bütün heyvanlar yuvalarından çölə çıxdılar. Çaşqın halda bir-birinə baxır, öz-özlərinə soruşurdular:
— Görəsən, bu səs kimin səsidir?
Birdən tülkü dilləndi:
— Mən bildim! Bu, bizim qonşu meymunun səsidir.
Heyvanlar gözləməyə başladılar. Görək, bu qədər qışqıran meymun nə xəbər gətirir?
Nəhayət, meymun göründü. O, xəbəri elə bir əda ilə çatdırmağa çalışırdı ki, sanki meşədə bundan böyük hadisə baş verməmişdi.
— Siz heç bilirsiniz nə olub?
Qonşuları cavab verdilər:
— Xeyr, bilmirik. Sən desən, bilərik.
Meymun bir az da özünü qabağa verib danışmağa başladı:
— Bu gün işim olduğundan aslanın qaldığı koma tərəfdən keçirdim. Bir də gördüm ki, aslan heyvanları başına yığıb nəsə danışır. Deyirdi: «Mən meşənin aslanıyam, sizin də böyüyünüzəm. Mən nə desəm, o da olmalıdır! Sizin balalarınızın başında bir işarə var. Həmin işarə götürülməlidir!»
Meymun bir anlıq susdu, sonra sözünə davam etdi:
— Valideynlərin peşman olduqlarını gördüm. Heç biri dillənə bilmirdi.
Meymun çox danışırdı, amma dediklərindən nəyi necə anlamaq lazım olduğunu ayırd etmək çətin idi. Heyvanlar onun yenə nadinclik etdiyini düşündülər. Axı meymun bəzən bir sözü elə böyüdürdü ki, axırda sözün özünü tapmaq olmurdu.
Tülkü irəli çıxıb dedi:
— Gəlin, hamımız aslanın yanına gedək. Məsələni özümüz araşdıraq.
Meymun gülərək soruşdu:
— Nədir, mənə inanmaq istəmirsiniz? Özünüz bilərsiniz. Mən eşitdiyimi gəlib sizə demişəm.
Heyvanlardan bəziləri tərəddüd etdi:
— Hamımızın birdən gedib nə işimiz var? Bir az gözləyək, görək nə olur.
Onların danışığından hiss olunurdu ki, aslanın qarşısına çıxmağa ürək eləmirlər. Meymun isə bu tərəddüddən istifadə edib xəbəri başqa meşələrə də yaymaq fikrinə düşdü.
Tülkü isə sözlə kifayətlənmədi. O, aslanın işlərini idarə edən filin, canavarın və ayının yanına yollandı. Meymun da bir qədər sonra həmin tərəfə gəldi. Ancaq çatanda gördü ki, tülkü ondan qabaq gəlib xəbəri çatdırıb.
Fil və ayı meymunu görən kimi dedilər:
— Sənin danışmaq istədiyin məsələ artıq bizə məlumdur.
Tülkü onlara baxıb soruşdu:
— Yaxşı, bəs deyin görək, bu məsələ necə olub ki, belə sürətlə yayılıb?
Canavar sözə başladı:
— Aslan bizi yanına çağırıb öz fikrini bildirdi. Dedi ki, mən necə demişəmsə, elə də edəcəksiniz. Biz də məlumatı bu şəkildə yaydıq: bütün valideynlər bilsinlər ki, balalarının başında həmin işarə varsa, onu götürməlidirlər.
Fil narahat halda soruşdu:
— Bəs indi nə edəcəyik? Valideynlər istəmirlər ki, balalarının başındakı işarə silinsin.
Söhbət uzandıqca məsələ daha da böyüyürdü. Hər kəs bir söz deyir, amma heç kim vəziyyətin necə düzələcəyini bilmirdi.
Xəbər artıq meşənin sərhədlərini aşmışdı. Televiziyalar, saytlar, qəzetlər hadisəni yayır, müxtəlif heyvanlar öz fikirlərini bildirirdilər. Meşənin sayılıb-seçilən sakinləri də məsələyə qarışmağa başlamışdılar. Söhbət balalardan getsə də, ortada bir-birindən fərqli xəbərlər dolaşırdı.
Bəzi heyvanlar balalarla danışır, onlardan soruşurdular:
— Siz bu qaydanın davam etməsini istəyirsiniz, yoxsa başınızdakı işarəni sildirib meşədə sərbəst gəzmək istəyirsiniz?
Halbuki bəzi valideynlər üçün həmin işarə adi bir nişan deyildi. O, onların tarixindən, yaddaşından gələn bir rəmz idi. Onlar balalarının başından bu rəmzin silinməsini istəmirdilər.
Beləcə, böyük heyvanların mübahisəsi davam edir, balalar isə böyüklərin verdiyi qərarların arasında qalırdılar.
Qəzetlər və saytlar xəbəri başqa meşələrə də çatdırdılar. Xarici meşələrin televiziyaları aslana öz sözlərini yetirməyə çalışırdılar. Amma maraqlı olan başqa bir şey idi: xəbəri hamı yayırdı, onu danışan çox idi, ancaq baş verənlərə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürən görünmürdü.
Aslanın yanına gedən heyvanlar geri qayıdanda hərəsi başqa bir söz danışırdı. Bəziləri elə düşünürdü ki, kənardan gələn heyvanlar da aranı qarışdırmağa, meşədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirməyə çalışırlar.
Bir gün bir neçə heyvan balaları sıraya düzüb onlara belə dedi:
— Kim başındakı işarəni silməsə, bu meşədə gəzə bilməz!
Bu sözlər valideynlərin narahatlığını daha da artırdı. Onlar bir tərəfdən aslanın hökmündən çəkinir, digər tərəfdən balalarının taleyindən nigaran qalırdılar.
Hətta meşədə ölən heyvanlarla bağlı dini hökmlər verən müfti də məsələni öz boynundan atmağa çalışdı. Belə bir söhbət bütün meşələrə yayıldığı halda, onu kimin başlatdığı və kimin davam etdirdiyi hələ də aydın deyildi.
Balalar ortada qalmışdılar. Valideynlər isə nə edəcəklərini bilmirdilər. Meşədəki gərginlik səngimək bilmirdi.
Hamı öz-özünə düşünürdü:
Bu qədər söz necə yayıla bilər? Bu qədər heyvan danışa bilər, amma heç kim məsuliyyəti öz üzərinə götürməz?
Bəziləri deyirdi ki, aslan əslində o qədər də zalım deyil. Bəlkə də bu işi başqa bir heyvana tapşırıb, həmin heyvan da verilən əmri yerinə yetirməyə məcburdur.
Başqa heyvanlar isə pıçıldaşırdılar:
— Bu işin arxasında timsah dayanır. Bəlkə də bütün işləri o idarə edir. Axı meşədə çoxları ondan çəkinir.
Bunlar deyilən sözlər idi. Heç kim isə dəqiq nə baş verdiyini bilmirdi.
Aslanın özünə də başqa meşələrdən xəbərdarlıqlar gəlirdi. Türk meşəsinin aslanı da onunla telefonla danışaraq öz narahatlığını bildirmişdi. Bizim aslanın cavabı isə belə olmuşdu:
— Başqa dövlətlər Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmasın!
Bu cavabdan sonra söz-söhbət daha da artdı. Hər kəs öz bildiyini danışır, amma meşədəki məsələ öz həllini tapmırdı. Sanki hadisəni başladan söz artıq öz sahibindən ayrılmış, meşənin bir ucundan o biri ucuna qədər yayılaraq hər kəsin əlində başqa şəklə düşmüşdü.
Aslan öz mövqeyindən dönmək istəmirdi. Ətrafındakı heyvanlar bir-birindən fərqli sözlər danışır, bəziləri məsuliyyəti başqasının üzərinə atır, bəziləri isə susmağa üstünlük verirdi.
Televiziyaların, qəzetlərin xəbərləri davam edirdi. Hamı bir cavab gözləyirdi. Bəs bu gənc balaların işi nə vaxt qaydaya düşəcəkdi?
Meşənin içində dolaşan sözlər getdikcə çoxalırdı. Amma söz çoxaldıqca həqiqət daha aydın görünmürdü. Hər kəs bir başqasını göstərir, bir başqasından şübhələnirdi. Heç kim isə irəli çıxıb demirdi:
— Bu işdə mənim də məsuliyyətim var.
Balalar yenə böyüklərin qərarını gözləyirdilər.
Bir gün tülkü meşənin kənarında dayanıb uzaqlara baxdı. Sonra öz-özünə dilləndi:
— Görəsən, günahkar kimdir? Sözü ilk deyənmi, onu dəyişdirib yayanmı, verilən əmri düşünmədən yerinə yetirənmi, yoxsa bütün bunları görüb susanmı?
Tülkü bir az susdu. Meşənin içindən yenə səslər gəlirdi. Hamı danışırdı, amma balaların dərdinə çarə tapan yox idi.
Tülkü başını bulayıb dedi:
— Bəlkə də günahkarı tapmaqdan əvvəl hər kəs özündən soruşmalıdır: mən bu işdə nə etdim?
P. S. Hörmətli oxucular, siz söyləyin: günahkar kimdir?

Təranə Şəms GPT- 6...18.10.2026